ان الله سبحانه اذا تنزه عن تعذيب عبيده في دار الدنيا و هو عذاب يخف تحمله بالنسبة إلى العذاب الاخروي فتنزهه عن إيقاع العذاب الاشد اولى . 3 . حديث رفع : پيامبر فرمود : « رفع عن امّتى تسعة : الخطأ و النسيان و ما اكرهوا عليه و ما لا يعلمون و ما لا يطيقون و ما اضطرّوا اليه . . . ، از امت من نه چيز برداشته شده است : خطا ، فراموشى ، آنچه برآن اكراه شده‌اند ، آنچه نمىدانند ، آنچه فوق طاقت ايشان است ، آنچه بدان مضطرّ شده‌اند . . . . » بيان دلالت روايت : امر وضع و رفع احكام شارع به دست خود شارع است ، و اين حديث بيانگر آن است كه شارع حكم الزامى را در حال شك برداشته است . از طرفى ، ممكن است حكم هنگام جهل به آن برداشته شود و درعين‌حال در واقع باقى باشد ، چنان‌كه مقتضاى ادله‌اى است كه بيانگر ثبوت احكام در حق عالم و جاهل به طور يكسان است ، كه در اين صورت مقصود از رفع در اين حديث ، رفع عقاب يا مؤاخذه است . برخى گفته‌اند : مفاد رفع ، عدم جعل حكم ظاهرى الزامى از ابتدا است ، كه لازمه‌اش عدم وجوب احتياط مىباشد . ان أحكام الشارع لما كان أمر رفعها و وضعها بيده فإن هذا الحديث جاء للتعبير عن رفع الشارع الحكم الالزامي في حال الشك . و ليست هناك أية منافاة بين رفع الحكم عند الجهل به و بقائه واقعا كما هو مقتضى ما دل على ثبوت الاحكام في حق العالمين و الجاهلين على السواء و يكون مفاد الرفع في هذا الحديث هو رفع العقاب او المؤاخذة . و قيل : مفاده عدم جعل الحكم الظاهرى الالزامى ابتداء و لازمه عدم وجوب الاحتياط . اشكال : اين دليل برفرض تماميت ، اخص از مدعا است ، زيرا تنها شبهات موضوعى را در بر مىگيرد . توضيح اينكه : در فقرات متعددى از اين روايت ، رفع به